BİLMEDİĞİM HER ŞEYE DAİR SÖZLÜK (4) 

KOLEKTİF GÜVENLİK; sistemdeki devletlerden birinin güvenliğinin, tümünün sorunu olduğu ve barışa yönelik tehditlere kolektif yanıt verilen bölgesel veya küresel güvenlik düzenlemesi.
***
DALAY LAMA veya Dalai Lama
Tibet’in yönetici dinsel önderidir.
Tibet’in ruhani dini lideri Dalay Lama namıyla anılır. 14. ve şu anki Dalay Lama Tenzin Gyatso’dur ve Hindistan’da mülteci olarak yaşamaktadır.
***
DEMİR PERDE, II. Dünya Savaşı’nın 1945’te sona ermesinden Soğuk Savaş’ın 1991’de sona ermesine kadar Avrupa’yı iki ayrı bölgeye ayıran politik ve fiziksel sınırdı. Demir Perde’nin doğu tarafında Sovyetler Birliği’ne bağlı ülkeler, batı tarafında ise NATO üyesi ülkeler vardı.
Demir Perde” tanımı 5 Mart 1946 tarihinde Fulton’da bir konferansta Winston Churchill tarafından yapılmıştır. Doğu Bloku terimi Varşova Paktı ve Comecon yerine de kullanılmaktadır.
Komünist/sosyalist rejimlerin kapalılığı ve otoriterliği üzerinden korku yaratmak için kullanışlı bir adlandırmaydı. Perdenin bu tarafındakiler olarak “Demir Perde ülkeleri” denince Sovyetler Birliği, Romanya, Doğu Almanya, Polonya, Çekoslovakya, Macaristan, Arnavutluk ve Bulgaristan’ı anlaşılır.
***
ÇEVRELEME
Dönemin ABD Başkanı Harry Truman tarafından 1947’de uygulamaya konan ve Sovyetler Birliği’nin yayılmacı politikasını durdurarak etki alanını kısıtlamayı hedefleyen dış politika doktrinine çevreleme politikası denir.
***
SEATO
Güneydoğu Asya Antlaşması Teşkilatı kısaca SEATO ABD’nin öncülüğünde uluslararası kolektif savunma için oluşturulmuş SEATO Güneydoğu Asya ülkeleri ve burada çıkarları bulunan sekiz ülkenin (Avustralya, Yeni Zelanda, Amerika Birleşik Devletleri, Fransa, Pakistan, Filipinler, Tayland, İngiltere) katılımıyla oluşturulmuştur. Amacı Güneydoğu Asya’yı başta Çin olmak üzere komünizme karşı güçlü hale getirmektir.
***
BAĞDAT PAKTI
CENTO (Central Treaty Organization; Merkezi Antlaşma Teşkilatı; önceki adı ile Bağdat Paktı (1955-1959), Türkiye, İran, Irak, Pakistan ve Birleşik Krallık arasında, Sovyetler Birliği’nin Ortadoğu’da nüfuz kurmasını önlemeye yönelik olarak kurulan eski karşılıklı güvenlik ve savunma örgütü.
***
TEKRİS EDİLMEK
Masonluğun gelenekleri ve yöntemleri uyarınca kurulmuş ve çalışmalarını düzenli biçimde sürdüren mason kuruluşlarına üye olan kişilere “mason” denir. Düzenli mason kuruluşlarında yöntemince Masonluğa alınan kişilere; “aydınlanma töreni”, “tekris” ya da “inisiyasyon” adlarıyla bilinen bir katılım töreni yapılır.
***
MAVİ KİTAP
Mavi kitap ne demek?
Ermeni Soykırımını tasdik eden bu kitap “Osmanlı İmparatorluğunda Ermenilere Yönelik Muamele 1915-1916” adındadır, fakat kitap kapağının mavi renkli olması nedeniyle “Mavi Kitap” (Blue Book) olarak bilinir.
***
NAZIR
Nazır kime denir?
Nazır kelimesi anlam olarak, Osmanlı ve Selçuklu devleti gibi pek çok Türk devletlerinde devlet işlerinden herhangi birini yürütmekle görevlendirilen kişilere denilmektedir. Bugünkü BAKAN anlamdadır. Başbakan anlamı ise o dönemdeki unvanı SADRAZAM’DIR.
Ayrıca nazır kelimesi; bir yere dönük olan, o yere bakan ve herhangi bir yere karşı anlamında kullanılmaktadır.
***
HEYET-İ VÜKELA
Heyet-i vükela ne demek?
Bakanlar Kurulu (Osmanlı İmparatorluğu) Meclis -i Vükela ( Osmanlı Türkçesi : Meclis-i Vükela veya Heyet-i Vükela ), Tanzimat döneminde Osmanlı İmparatorluğu’nda Sultan II. Mahmud tarafından oluşturulan ve İmparatorluğun Avrupa modernleşmesine doğru attığı ilk adım olan bir kabineydi.
***
UÇAK MOTORU
Ticari uçak üretimi Boeing ve Airbus gibi iki büyük oyuncunun hakimiyetinde olsa da, motor endüstrisi de benzer şekilde dar bir rekabet alanına sahip. Küresel uçak motoru pazarının %99’unu dört büyük şirket oluşturuyor: Rolls-Royce, Pratt & Whitney, CFM International ve General Electric.
***