Yahudilerin Türkiye Cumhuriyeti Devleti’ne Uyum Süreci: (Moiz Kohen Örneği)
Osmanlı’dan Cumhuriyete Yahudilerin uyum süreci
Yazar:
Şarika GEDİKLİ BERBER
DOI:http://dx.doi.org/10.7827/
Sayfa Sayısı:1779-1800
Özet
Yahudilerin Anadolu’daki Türklerle ilk temasları Osmanlının Bursa’yı almalarıyla başlamıştır. Böylece Anadolu’daki Yahudiler, 13. yüzyıldan itibaren Osmanlı Devleti’ne dahil olmuşlardır. Bununla birlikte, Osmanlı Devleti’ne 14. yüzyıl itibariyle Avrupa’dan Yahudi göçleri başlamış; bu göçler yaşadıkları bölgelerdeki zulümden kurtulmak için 15. yüzyıl boyunca da devam etmiştir. Bu süreçlerde Yahudiler genellikle Osmanlı Devleti’ne adaptasyon sorunu yaşamamışlardır. Osmanlı’nın millet sistemi içerisinde kendilerine yeni bir cemaat tanımı bulan ve yasal düzenlemelerle karşılanan Yahudiler, dinlerini, dillerini, gelenek ve göreneklerini yüzyıllar boyunca rahatça yaşamışlardır. Osmanlı son yüzyıllarında bütün dünyayı etkisi altına alan milliyetçilik akımının olumsuz etkileriyle uğraşmak zorunda kalmıştır. Milliyetçilik akımı özellikle Balkanlardan başlayarak tüm İmparatorluğu etkisi altına almıştır. Bu yüzyılda milletleşme sürecini tamamlayan azınlıklar, yavaş yavaş ayaklanarak bağımsızlıklarını elde etmeye başlamışlardır. Osmanlı’nın son yüzyılında bile diğer gayrimüslimlerin aksine Yahudiler, Rum ve Ermeni toplumları gibi devlet aleyhine ayaklanmamışlardır. Bunun yanısıra birçok Yahudi Milli Mücadele boyunca ve yeni devletin kurulma aşamasında devlete başkaldırmamış, isyan etmemişlerdir. Bu süreçte yeni bir Türk devletinin kuruluşu; Yahudilerin ve Yahudi entelektüellerin zihinlerinde; yeni devlete nasıl adapte olacakları, nasıl yaşayacakları sorusunu getirmişti. Bu soruyu en gerçekçi şekilde formüle eden Yahudilerden birisi, belki de en iyisi, Moiz Kohen’dir. Kohen, yeni kurulacak Türk Devleti’nde bir Yahudi nasıl var olabilir ve nasıl yer alır sorusunu akılcı bir şekilde formüle edebilmiştir.
